10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 2 Soruları ve Cevapları
Senaryo 2 · 5 açık uçlu soru · 40 dakika · 100 puan
-
Soru 120 puan
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Tuz Gölü, İç Anadolu'da Ankara, Konya ve Aksaray illerinin sınırları arasında yer alan sığ bir göldür. Çevresinde yarı kurak iklim görülür. Yazın göl yüzeyinin büyük bölümü kurur ve tuz tabakası ortaya çıkar. Bu tuz çevredeki işletmelerde üretilir. İlkbaharda flamingolar göle gelerek kuluçkaya yatar. Yağışın azaldığı yıllarda ve çevredeki tarım alanlarında yer altı suyu çok kullanıldığında su yüzeyi daralmaktadır.
a) Gölün konumunu yakın çevresiyle birlikte tanımlayınız. Temel coğrafi koşullarından iki tanesini yazınız.
b) Metinden hareket, değişim ve dağılış kavramlarına birer örnek gösteriniz.
c) Gölün yakın çevresiyle olan bir ilişkisini ve uzak çevresiyle olan bir ilişkisini çözümleyiniz.
ç) Su yüzeyinin daralmasının aynı çevredeki canlılara ve insanlara etkisini sorgulayınız.
-
Soru 220 puan
Aşağıdaki tabloda bazı kurumların çalışmaları verilmiştir.
No Çalışma 1 Uydu görüntüleriyle orman yangınından sonra yanan alanın büyüklüğü belirleniyor. 2 Ambulansın olay yerine en kısa sürede gideceği güzergâh sayısal yol ağından hesaplanıyor. 3 Farklı yıllara ait uydu görüntüleriyle bir kıyı çizgisindeki değişim izleniyor. 4 Belediye su borularının konumunu, çapını ve yaşını harita tabanlı bir veri tabanında tutuyor. 5 Uydu görüntüleriyle tarla bitkilerinin gelişimi takip ediliyor. a) Çalışmaları kullanım alanlarına göre sınıflandırınız. Her sınıfa bir ad veriniz.
b) Hangi çalışmalarda veri elde etmede uzaktan algılamanın, hangilerinde veriyi depolama ve çözümlemede CBS'nin öne çıktığını belirtiniz. İki teknolojinin görev farkını açıklayınız.
c) 1. ve 3. çalışmaların neden yerinde ölçümle yapılmaktan çok uydu görüntüleriyle yapıldığını yorumlayınız.
ç) Konum bilgisi içeren uygulamaları kullanırken bireylerin dikkat etmesi gereken bir noktayı yazınız.
-
Soru 320 puan
Bir öğrenci grubu, okullarının uydu görüntüsünü altlık olarak kullanarak "Okula Güvenli Yürüyüş Yolları" haritası hazırlayacaktır. Grubun topladığı veriler aşağıdadır.
Veri Toplanma yolu Yaya geçitleri Sahada konum işaretleme Otobüs durakları Dijital küreden işaretleme Kaldırımlı yollar Uydu görüntüsü üzerinde izini sürme Okul bahçesi sınırı Uydu görüntüsü üzerinde sınır çizme Mahalle parkı Uydu görüntüsü üzerinde sınır çizme a) Bu haritanın amacını bir cümleyle yazınız.
b) Verileri nokta, çizgi ve alan olarak sınıflandırınız.
c) Haritada bulunması gereken dört bileşeni yazınız. Lejantta yaya geçidi ve kaldırımlı yol için nasıl semboller kullanılabileceğini belirtiniz.
ç) Haritanın okulda nasıl kullanılabileceğini ve ileride hangi veriyle güncellenebileceğini açıklayınız.
-
Soru 420 puan
Aşağıdaki bilgiler Türkiye'nin tektonik yapısına aittir.
No Bilgi 1 17 Ağustos 1999'da Gölcük merkezli büyük bir deprem meydana gelmiştir. 2 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli iki büyük deprem meydana gelmiştir. 3 Büyük Menderes ve Gediz ovaları, doğu-batı uzanışlı çöküntü alanlarıdır. 4 Denizli çevresinde jeotermal enerji santralleri vardır. 5 Ağrı, Süphan ve Erciyes volkanik dağlardır. a) 1. ve 2. bilgilerdeki depremleri ilgili fay hatlarıyla eşleştiriniz. Bu fay hatlarının Arap levhasının hareketiyle ilişkisini açıklayınız.
b) Batı Anadolu'daki 3. ve 4. bilgiler arasındaki ilişkiyi kurunuz.
c) 5. bilgideki yer şekillerinin Türkiye'nin tektonik yapısıyla ilişkisini yazınız.
ç) Bu bilgilerin yerleşme planlamasında nasıl kullanılması gerektiğini bir örnekle açıklayınız.
-
Soru 520 puan
Aynı granit kayacının üç farklı iklimde değişimi incelenmektedir.
Alan İklim özelliği 1 Gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkının çok yüksek olduğu, yağışsız çöl 2 Geceleri suyun donup gündüzleri çözüldüğü yüksek dağ 3 Yıl boyunca sıcak ve çok yağışlı ekvatoral alan a) Her alanda hangi sürecin baskın olduğunu yazınız.
b) 1. ve 2. alanlarda kayacın nasıl parçalandığını adım adım açıklayınız.
c) 3. alanda toprak örtüsünün genellikle kalın olmasını kayaçta görülen süreçle ilişkilendiriniz.
ç) Kapadokya'da peribacalarının üst kısımlarının sert, alt kısımlarının yumuşak olması aşınma hızını nasıl etkilemiştir? Kayaç özelliğinin rolünü açıklayınız.
Sonucun
Öğrenme çıktılarına göre
Bu kâğıt, MEB 10. Sınıf Coğrafya Konu Soru Dağılım Tablosu (2026-2027, 1. Dönem) içindeki konu soru dağılımına göre hazırlanmış özgün bir örnektir; gerçek sınav sorusu değildir.