10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 4 Soruları ve Cevapları

Aşağıdaki metni okuyunuz.

Tuz Gölü, İç Anadolu'da Ankara, Konya ve Aksaray illerinin sınırları arasında yer alan sığ bir göldür. Çevresinde yarı kurak iklim görülür. Yazın göl yüzeyinin büyük bölümü kurur ve tuz tabakası ortaya çıkar. Bu tuz çevredeki işletmelerde üretilir. İlkbaharda flamingolar göle gelerek kuluçkaya yatar. Yağışın azaldığı yıllarda ve çevredeki tarım alanlarında yer altı suyu çok kullanıldığında su yüzeyi daralmaktadır.

a) Gölün konumunu yakın çevresiyle birlikte tanımlayınız. Temel coğrafi koşullarından iki tanesini yazınız.

b) Metinden hareket, değişim ve dağılış kavramlarına birer örnek gösteriniz.

c) Gölün yakın çevresiyle olan bir ilişkisini ve uzak çevresiyle olan bir ilişkisini çözümleyiniz.

ç) Su yüzeyinin daralmasının aynı çevredeki canlılara ve insanlara etkisini sorgulayınız.

Aşağıdaki tabloda bazı kurumların çalışmaları verilmiştir.

a) Çalışmaları kullanım alanlarına göre sınıflandırınız. Her sınıfa bir ad veriniz.

b) Hangi çalışmalarda veri elde etmede uzaktan algılamanın, hangilerinde veriyi depolama ve çözümlemede CBS'nin öne çıktığını belirtiniz. İki teknolojinin görev farkını açıklayınız.

c) 1. ve 3. çalışmaların neden yerinde ölçümle yapılmaktan çok uydu görüntüleriyle yapıldığını yorumlayınız.

ç) Konum bilgisi içeren uygulamaları kullanırken bireylerin dikkat etmesi gereken bir noktayı yazınız.

Bir öğrenci grubu, okullarının uydu görüntüsünü altlık olarak kullanarak "Okula Güvenli Yürüyüş Yolları" haritası hazırlayacaktır. Grubun topladığı veriler aşağıdadır.

a) Bu haritanın amacını bir cümleyle yazınız.

b) Verileri nokta, çizgi ve alan olarak sınıflandırınız.

c) Haritada bulunması gereken dört bileşeni yazınız. Lejantta yaya geçidi ve kaldırımlı yol için nasıl semboller kullanılabileceğini belirtiniz.

ç) Haritanın okulda nasıl kullanılabileceğini ve ileride hangi veriyle güncellenebileceğini açıklayınız.

Aşağıdaki bilgiler Türkiye'nin tektonik yapısına aittir.

a) 1. ve 2. bilgilerdeki depremleri ilgili fay hatlarıyla eşleştiriniz. Bu fay hatlarının Arap levhasının hareketiyle ilişkisini açıklayınız.

b) Batı Anadolu'daki 3. ve 4. bilgiler arasındaki ilişkiyi kurunuz.

c) 5. bilgideki yer şekillerinin Türkiye'nin tektonik yapısıyla ilişkisini yazınız.

ç) Bu bilgilerin yerleşme planlamasında nasıl kullanılması gerektiğini bir örnekle açıklayınız.

Aşağıdaki tabloda dünyadaki dört alana ait bilgiler verilmiştir.

a) Her alandaki levha sınırı türünü yazınız.

b) Levhaları hareket ettiren süreci Dünya'nın iç yapısıyla ilişkilendirerek açıklayınız.

c) Güney Amerika'nın batı kıyısında hem volkanizma hem orojenez görülmesinin nedenini açıklayınız.

ç) Kıtasal levhaların çarpıştığı Himalayalarda etkin volkanizmanın, okyanusal levhanın daldığı And Dağlarına göre çok az görülmesinin nedenini yazınız.

Aynı granit kayacının üç farklı iklimde değişimi incelenmektedir.

a) Her alanda hangi sürecin baskın olduğunu yazınız.

b) 1. ve 2. alanlarda kayacın nasıl parçalandığını adım adım açıklayınız.

c) 3. alanda toprak örtüsünün genellikle kalın olmasını kayaçta görülen süreçle ilişkilendiriniz.

ç) Kapadokya'da peribacalarının üst kısımlarının sert, alt kısımlarının yumuşak olması aşınma hızını nasıl etkilemiştir? Kayaç özelliğinin rolünü açıklayınız.