10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 5 Soruları ve Cevapları

Bir öğrenci laboratuvarda dört işlem yapıp gözlemlerini aşağıya yazmıştır.

a) Hangi işlemlerde kimyasal değişim olduğunu belirleyiniz ve her biri için gözlemsel kanıtı yazınız.

b) 1. ve 2. işlemlerde de kabarcık görülmesine rağmen sonuçların neden farklı yorumlandığını açıklayınız.

c) Bir gözlemin kimyasal değişim kanıtı sayılması için neye bakılması gerektiğini bir cümleyle yazınız.

Kapalı bir kapta 2 tane N₂ ve 6 tane H₂ molekülünün N₂ + 3H₂ → 2NH₃ tepkimesini tam verimle verdiği bir tanecik modeli hazırlanacaktır.

a) Modeldeki tepkime öncesi ve sonrası molekül sayılarını ve atom sayılarını tablo hâlinde gösteriniz.

b) Bu değişimde hangi bağların kırıldığını, hangi bağların oluştuğunu sayılarıyla yazınız.

c) Bir öğrenci “Molekül sayısı azaldığına göre toplam kütle de azalır.” diyor. Modelinize dayanarak bu görüşü değerlendiriniz.

d) Moleküllerin kapta bir arada bulunması tepkimenin oluşması için neden tek başına yeterli değildir? Açıklayınız.

Aşağıda dört tepkimenin denklemi ve deney sırasında yapılan gözlemler verilmiştir.

a) Her deneyin tepkime türünü yazınız.

b) Her tür için, denklem ve gözlemin hangi özelliğinin bu sonuca götürdüğünü açıklayınız.

c) A tepkimesinin birden fazla türe girebileceğini gerekçesiyle gösteriniz.

Etanolle çalışan bir ispirto ocağı yakılıyor. Aşağıdaki gözlemler kaydediliyor:

Gözlem 1: Alevin üzerine ters tutulan soğuk ve kuru beherin iç yüzeyinde su damlacıkları oluşuyor.

Gözlem 2: Bu beherde toplanan gaz, içine kireç suyu konup çalkalanınca kireç suyunu bulandırıyor.

Gözlem 3: Ocağın yanındaki termometrenin gösterdiği sıcaklık artıyor.

Gözlem 4: Alevin üzeri metal kapakla kapatılınca alev kısa sürede sönüyor.

Tepkime denklemi: C₂H₅OH + 3O₂ → 2CO₂ + 3H₂O

a) Her gözlemin denklemdeki hangi maddeye veya tepkimenin hangi özelliğine kanıt olduğunu yazınız.

b) Tepkimenin türünü gözlemlerle gerekçelendiriniz.

c) Tepkimenin devam etmesi için gereken koşulu 4. gözlemden hareketle açıklayınız.

Sınıfta bir öğrenci şöyle diyor: “Atomları tek tek sayamayız; ama terazi kullanarak onları sayılabilir hâle getirebiliriz.” Öğretmen, 1 mol tanecik sayısının 6,02 × 10²³ olduğunu hatırlatıyor.

(Molar kütleler: Al = 27 g/mol, H₂O = 18 g/mol)

a) Mol kavramını, laboratuvarda yapılabilecek bir işlemle (tartarak) tanımlayınız. Bu tanıma göre 1 mol alüminyumun nasıl elde edileceğini yazınız.

b) 1 mol Al ile 1 mol H₂O’nun kütleleri farklı olduğu hâlde tanecik sayılarının neden aynı olduğunu açıklayınız.

c) 0,5 mol suyun kütlesini, molekül sayısını ve toplam atom sayısını hesaplayınız.

Bir öğrenci “Kütlesi büyük olan örnekte her zaman daha çok tanecik vardır.” iddiasını sınamak istiyor. Üç saf madde örneğinin kütleleri aşağıda verilmiştir.

(1 mol = 6,02 × 10²³ tanecik)

a) Her örneğin mol sayısını ve tanecik sayısını bulunuz.

b) Örnekleri tanecik sayısına göre büyükten küçüğe sıralayınız.

c) Bulgularınızla iddiayı değerlendiriniz. Tanecik sayısını karşılaştırmak için hangi niceliğe bakılması gerektiğini yazınız.

Aşağıda iki saf sıvıya ait ölçümler verilmiştir.

a) Kütle = yoğunluk × hacim ve mol sayısı = kütle / molar kütle ilişkilerinden yola çıkarak her sıvının mol sayısını bulunuz.

b) “Hacmi büyük olan sıvıda daha çok molekül vardır.” ifadesini hesaplarınıza göre değerlendiriniz.

c) Bir su molekülünde 3, bir etanol molekülünde 9 atom bulunduğuna göre hangi örnekte toplam atom sayısının daha fazla olduğunu mol cinsinden gösteriniz.

Saf alüminyum ve saf bakır örnekleri aşağıdaki bilgilerle karşılaştırılacaktır.

(Yoğunluklar yuvarlatılmıştır. 1 mol = 6,02 × 10²³ tanecik)

a) Hacimleri 10 cm³ olan iki metal örneğindeki atom sayılarını karşılaştırınız.

b) Kütleleri 54 g olan iki metal örneğindeki mol sayılarını karşılaştırınız.

c) Bu iki karşılaştırmadan hareketle “eşit kütlede” ve “eşit hacimde” atom sayısının hangi niceliklere bağlı olduğuna dair genel bir sonuç yazınız.