11. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 3 Soruları ve Cevapları

Aşağıdaki durum örnek amacıyla kurgulanmıştır.

Bir ilçenin içinden geçen dere yatağı son otuz yılda daraltılmış, dere boyundaki taşkın alanına konutlar yapılmıştır. Çevredeki yamaçlarda orman alanı azalmıştır. Kısa sürede düşen yoğun yağışlarda artık sık sık sel görülmektedir.

a) Sel sorununun doğal ve beşerî nedenlerini nedensel bir zincir olarak yazınız.

b) Aşağıdaki coğrafya alanlarının bu soruna nasıl katkı sağlayacağını birer cümleyle yazınız: klimatoloji, jeomorfoloji, hidrografya, yerleşme coğrafyası.

c) Bu katkıları birleştirerek ilçe için bütüncül bir çözüm önerisi yazınız.

ç) Coğrafyanın bu sorunda inşaat mühendisliği gibi bir meslekten farklı olarak ne kattığını açıklayınız.

Aşağıdaki durum örnek amacıyla kurgulanmıştır.

Dağlarla çevrili çanak biçimli bir ovada kurulu kentte kış aylarında hava kirliliği artmaktadır. Rüzgârın zayıf olduğu soğuk günlerde kirlilik birkaç gün sürmektedir. Kömürle ısınan konutlar eski mahallelerde yoğunlaşmıştır. Sanayi bölgesi, hâkim rüzgârın kente doğru estiği tarafta kurulmuştur.

a) Kirliliğin doğal ve beşerî nedenlerini ilişkilendirerek açıklayınız.

b) Bir coğrafyacının sorunun dağılışını ortaya koymak için hangi verileri toplayacağını ve bunları nasıl göstereceğini yazınız.

c) Yeni sanayi alanı için coğrafi bir yer seçimi önerisi geliştiriniz.

ç) Bu sorunun çözümünde coğrafyanın iş birliği yapacağı iki bilim dalını ve iş birliğinin amacını yazınız.

Bir belediye, web tabanlı CBS uygulamasında afet toplanma alanlarını incelemektedir. Mahalle katmanının öz nitelik tablosu aşağıdadır. Tablodaki veriler örnek amacıyla kurgulanmıştır.

a) "Nüfus > 50 000 VE Toplanma alanı sayısı < 10" sorgusunun sonucunda seçilecek mahalleleri yazınız.

b) Bir toplanma alanına düşen kişi sayısını her mahalle için hesaplayınız. En öncelikli iki mahalleyi belirleyiniz.

c) a ve b şıklarının sonuçlarını karşılaştırarak sorgu ölçütleri hakkında bir çıkarım yapınız.

ç) Bu verilerle web tabanlı CBS'de harita oluşturmak için izlenecek adımları katman ve sembol kavramlarını kullanarak yazınız. Haritada bireylerin ev adresinin gösterilmesinin neden uygun olmadığını açıklayınız.

Bir öğrenci şu su kaynaklarını sınıflandıracaktır: Kızılırmak, Van Gölü, Antarktika buzulları, Konya Ovası yer altı suları, Akdeniz, Keban Baraj Gölü.

a) Su kaynaklarını sınıflandırmak için bulunduğu yer ve fiziksel-kimyasal özellik başlıklarına uygun iki ölçüt belirleyiniz.

b) Bu ölçütlere göre kaynakları tasnif ediniz ve her gruba etiket veriniz.

c) Keban Baraj Gölü'nün doğal göllerden hangi yönüyle farklı bir etiket gerektirdiğini açıklayınız.

ç) Yeryüzündeki suların büyük bölümü tuzludur. Tatlı suların bile tamamının kullanılamamasının nedenini Antarktika örneğiyle açıklayınız.

Bir laboratuvarda beş su örneği incelenmiştir. Sınıflandırmada şu ölçüt kullanılacaktır: 1 g/L altı tatlı, 1-10 g/L arası acı, 10 g/L üstü tuzlu su. 30 °C üstündeki sular termal su kabul edilecektir. Değerler örnek amacıyla kurgulanmıştır.

a) Örnekleri tuzluluk ölçütüne göre sınıflandırınız.

b) Örnekleri bulunduğu yere göre yer üstü ve yer altı suyu olarak ayırınız. Termal su özelliğindeki örneği belirtiniz.

c) Her örneği iki ölçütü birlikte kullanarak kısa bir etiketle adlandırınız.

ç) M örneğinin tuzlu olmasını havzanın özelliğiyle açıklayınız. Bir su kaynağını doğru sınıflandırmanın su yönetimine bir yararını yazınız.

Aşağıdaki bilgileri inceleyiniz.

a) 1. ve 2. bilgilere göre sınıraşan su ile sınır oluşturan su kavramlarını açıklayınız. Bu suların neden uluslararası görüşme gerektirdiğini yazınız.

b) 3. bilgiyi ekonomik etki açısından çözümleyiniz.

c) 4. bilgiyi çevresel ve sosyokültürel etki açısından sorgulayınız. Sorgulama için sorulabilecek bir soru yazınız.

ç) 5. bilginin politik ve toplumsal önemini açıklayınız.

Uydu görüntülerinden aşağıdaki yerleşme özellikleri belirlenmiştir.

a) Her alan için mekânsal deseni rassal (dağınık), kümelenme veya düzenli olarak belirleyiniz.

b) Doğu Karadeniz, İç Anadolu ve Nil Vadisi desenlerini etkileyen coğrafi koşulları açıklayınız.

c) Doğu Karadeniz kıyısından İç Anadolu'ya giderken yerleşme deseninde nasıl bir geçiş beklendiğini gerekçesiyle yazınız.

ç) ABD Büyük Ovaları'ndaki desenin diğerlerinden temel farkını doğal ve beşerî etkenlerle karşılaştırınız.

Bir bölgedeki yerleşmelerin bilgileri aşağıdadır. Yerleşme adları ve veriler örnek amacıyla kurgulanmıştır.

a) Yerleşmeleri mekânsal hiyerarşiye göre sıralayınız. Sıralama için kullandığınız ölçütleri yazınız.

b) T'de yaşayan birinin üniversiteye ve havalimanına ulaşmak için izleyeceği bağlantıyı çözümleyiniz.

c) R ve S yerleşmelerinin benzer ve farklı yönlerini karşılaştırınız.

ç) P yerleşmesi etkin bir fay üzerinde kurulu olsaydı büyük bir depremin etkisinin hiyerarşi nedeniyle neden geniş bir alana yayılacağını yorumlayınız.

K kenti için yapılan bir araştırmada hizmetlerden yararlananların geldiği yerler yüzde olarak belirlenmiştir. Veriler örnek amacıyla kurgulanmıştır.

a) K kentinin etki alanını araştırmak için iki araştırma sorusu yazınız.

b) Tablodaki hizmetleri en büyük paya göre yerel, bölgesel ve küresel etki alanı olarak düzenleyiniz.

c) Üniversite ve mobilya fabrikalarının etki alanının neden daha geniş olduğunu ulaşım, ekonomik ve sosyal etkenlerle çözümleyiniz.

ç) Tablodan K kentinin etki alanı hakkında bir çıkarım yapınız. Yeni bir havalimanının bu etki alanını nasıl değiştirebileceğini yazınız.