5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 3 Soruları ve Cevapları

Bir öğrenci, kaynaklardan Ay ile ilgili aşağıdaki verileri toplamıştır.

a) Astronotların Ay'da özel giysi kullanmak zorunda olmasının iki nedenini tablodaki verilere dayanarak yazınız.

b) Astronotların Ay yüzeyindeki ayak izlerinin çok uzun süre bozulmadan kalabilmesinin nedenini verilerden çıkarım yaparak açıklayınız.

c) Ay kendi ışığını üretmediği hâlde geceleri neden parlak görünür?

Bir öğrenci Ay'ın hareketleriyle ilgili şu verileri kaydetmiştir.

Aylin “Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzünü görüyoruz. Demek ki Ay kendi etrafında hiç dönmüyor.” demiştir.

a) Aylin'in çıkarımı doğru mudur? Tablodaki verileri kullanarak açıklayınız.

b) Dönme ve dolanma hareketlerinin farkını Ay örneğiyle açıklayınız.

c) Bir sınıf arkadaşınızla bu durumu nasıl canlandırabileceğinizi kısaca anlatınız.

Merve, Ay'ın evrelerini açıklamak için şu modeli önermiştir: “Dünya'nın gölgesi Ay'ın üzerine düşer. Gölge, Ay'ın ne kadarını kaplarsa Ay o kadar karanlık görünür.”

Merve daha sonra iki yeni kanıt bulmuştur:

Kanıt 1: Uzaydan çekilen fotoğraflar, Ay'ın Güneş'e bakan yarısının her zaman aydınlık olduğunu göstermektedir.

Kanıt 2: İlk Dördün evresinde Güneş, Dünya ve Ay aynı doğrultuda değildir; Dünya'nın gölgesi Ay'a düşmez.

a) Bu kanıtlar Merve'nin modelini neden desteklemez?

b) Merve modelini nasıl yenilemelidir? Evrelerin oluşumunu doğru biçimde açıklayınız.

Bir grup, Güneş, Dünya ve Ay'ın büyüklüklerini gösteren bir model hazırlayacaktır. Araştırmada şu bilgileri bulmuştur: Güneş'in çapı Dünya'nın çapının yaklaşık 109 katıdır. Dünya'nın çapı ise Ay'ın çapının yaklaşık 4 katıdır.

Gruptaki bir öğrenci şu modeli önermiştir: Güneş için çapı 24 cm olan top, Dünya için çapı 7 cm olan top, Ay için çapı 2 cm olan misket.

a) Güneş, Dünya ve Ay'ı hacimlerine göre büyükten küçüğe sıralayınız.

b) Önerilen modelin hangi bölümü bilimsel verilere uymamaktadır? Nedenini açıklayınız.

c) Dünya için çapı 4 cm olan bir top kullanılırsa Ay ve Güneş modellerinin çapı yaklaşık kaç cm olmalıdır? İşleminizi gösteriniz.

Bir sınıfta iki dinamometre vardır.

Öğrenciler, dinamometreye asıldığında yaklaşık 1 N gösterecek bir kalemlik ile yaklaşık 30 N gösterecek bir okul çantası için ölçüm yapmak istemektedir.

a) Her cisim için hangi dinamometrenin seçilmesi gerektiğini nedeniyle yazınız.

b) A dinamometresiyle çanta ölçülmeye çalışılırsa ne olabilir? Esneklik kavramıyla açıklayınız.

c) Kuvvetin büyüklüğünü ölçen araç ve kuvvetin birimi nedir?

Bir öğrenci basit bir dinamometreye farklı cisimler asarak yayın uzamasını kaydetmiştir.

a) Tablodaki verilerden kuvvetin büyüklüğü ile yayın uzaması arasında nasıl bir ilişki olduğunu yazınız.

b) Aynı dinamometrede yay 5 cm uzarsa kuvvetin büyüklüğü kaç N olur? Nasıl bulduğunuzu gösteriniz.

c) Kuvveti, bir arkadaşınıza “nasıl ölçeceğini” anlatacak şekilde tanımlayınız. Tanımınızda itme ya da çekme, dinamometre ve newton kelimelerini kullanınız.