9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 2 Soruları ve Cevapları

Bir öğrenci sınıfta şu görüşü savunuyor: “Penisilinin bulunmasıyla bakterilerin yol açtığı hastalıklar sorunu tamamen çözüldü. Artık her hastalıkta antibiyotik kullanarak iyileşebiliriz.”

a) Penisilinin bulunması insan sağlığına nasıl bir katkı sağlamıştır?

b) Öğrencinin görüşünde yer alan iki hatalı noktayı bilimsel gerekçelerle belirtiniz.

c) Bu örnekten hareketle, bir bilimsel dönüm noktasının yararlarından sürekli yararlanmak için insanların nasıl davranması gerektiğini açıklayınız.

Geçmişte pek çok insan, çürüyen ette görülen kurtçukların cansız maddeden kendiliğinden oluştuğunu düşünüyordu. Francesco Redi 1668 dolaylarında kavanozlara et koydu; kavanozların bir bölümünün ağzını açık bıraktı, bir bölümünün ağzını ise sineklerin geçemeyeceği ince bir tülle kapattı. Kurtçuklar yalnızca sineklerin ete ulaşabildiği açık kavanozlardaki ette görüldü.

a) Redi'nin sınadığı hipotezi yazınız.

b) Ağzı tülle kapatılan kavanozların hava alabilmesi deneyin tasarımı açısından neden önemlidir?

c) Bu örnek, bilimsel bilginin özellikleri hakkında ne gösterir? İki özellik yazıp açıklayınız.

Bir gölde üç yıl boyunca aşağıdaki veriler toplanmıştır.

Araştırmacı A, “Kurbağalar tarımsal kirlilik yüzünden azalıyor.”, araştırmacı B ise “Azalmanın nedeni kuraklıkla küçülen yaşam alanıdır.” diyor.

a) Tablodan bir gözlem, araştırmacıların sözlerinden bir çıkarım örneği yazınız.

b) Aynı verilerin farklı yorumlanmasının nedenini bilimin doğasıyla ilişkilendirerek açıklayınız.

c) Bu iki açıklamadan hangisinin daha güçlü olduğunu anlamak için yapılabilecek bir araştırma öneriniz.

Ela, sıcaklığın ekmekte küf oluşumuna etkisini araştırıyor. Aynı ekmekten kesilmiş eşit büyüklükte altı dilimi eşit miktarda nemlendirip ayrı poşetlere koyuyor. Poşetlerin üçünü 4 °C'deki buzdolabına, üçünü 25 °C'deki dolaba bırakıyor. Yedi gün sonraki sonuçlar şöyledir:

a) Bu araştırmanın hipotezini yazınız.

b) Bağımsız değişkeni, bağımlı değişkeni ve iki kontrol edilen değişkeni belirtiniz.

c) Ela'nın her ortamda üç dilim kullanması sonuçların güvenilirliğini nasıl etkiler? Verilere dayalı bir sonuç yazınız.

Bir öğrenci evindeki robot süpürge ve kuru fasulye tohumunu karşılaştırıyor: “Robot hareket ediyor, elektrik enerjisi kullanıyor ve engele çarpınca yön değiştiriyor; o hâlde canlıdır. Tohum ise hiç kıpırdamıyor; o hâlde cansızdır.”

a) Öğrencinin robot süpürgeyle ilgili sonucunu canlıların ortak özelliklerinden en az üçünü kullanarak değerlendiriniz.

b) Tohumun cansız olmadığını göstermek için yapılabilecek basit bir gözlem tasarlayınız ve beklenen sonucu yazınız.

c) Bu örnekten hareketle bir varlığın canlı olup olmadığına karar verirken neden tek bir özelliğe bakılmaması gerektiğini açıklayınız.

Bir öğrenci çevresindeki canlılarla ilgili şu gözlem notlarını almıştır:

a) Her gözlemi ilişkili olduğu canlı özelliğiyle eşleştirip nedenini kısaca açıklayınız.

b) Çevrenizden seçtiğiniz bir canlının “beslenme” özelliğini bilimsel olarak gözlemlemek için neyi, ne sıklıkla ve nasıl kaydedeceğinizi yazınız.