9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 3 Soruları ve Cevapları

Aşağıdaki dörtlüğü okuyunuz.

Bahçede güller açmış sabahtan,

Dallarda kuşlar coşmuş sabahtan.

Ben hâlâ yolunu gözlerim burada,

Yüreğim sana koşmuş sabahtan.

a) Dize sonlarında yinelenen sözcüğü ve bu yinelemenin şiirin ahengine katkısını açıklayınız.

b) Üçüncü dizenin ötekilerden farklı bitmesi ve doğadaki canlılık ile şairin durumu arasındaki karşıtlık nasıl bir anlam oluşturmaktadır?

c) “Yolunu gözlemek” ve “yüreğin koşması” söyleyişlerinin metindeki anlamlarını yazınız.

Aşağıdaki deneme parçasını okuyunuz.

Kitapları hızlı bitirmekle övünenlere şaşarım. Ben bir sayfada bazen yarım saat kalırım. Beni orada tutan, güzel kurulmuş bir cümledir; onu pencere önüne konmuş bir saksı gibi sulamadan geçemem. Belki bu yüzden yılda az kitap okuyorum. Olsun! Hızlı okuyan, yolu bitirir; yavaş okuyan, yolda yürür. Size de öneririm: Bir cümleyi sevdiyseniz biraz oturun yanında. Kitap kaçmaz, cümle de sizi bekler.

a) Parçanın ana düşüncesini tek cümleyle yazınız.

b) Parçada yazarın okurla sohbet eder gibi yazdığını gösteren iki kanıt belirtiniz.

c) “Hızlı okuyan, yolu bitirir; yavaş okuyan, yolda yürür.” cümlesini açıklayınız.

Aşağıdaki deneme parçasını okuyunuz.

Söz, insanın taşıdığı en hafif yük sanılır. Oysa ağızdan çıkmadan önce tüy kadar hafif olan bir söz, karşımızdakinin gönlüne taş gibi oturabilir. Dedem, kalabalıkta çok konuşmazdı. “Söz, ekmek gibidir; pişmeden sofraya konmaz.” derdi. Bugün saniyeler içinde yazıp gönderdiğimiz cümlelere bakınca, pek çoğunun hamur kaldığını düşünüyorum. Sözün inceliği, belki de sözü geciktirme cesaretidir.

a) Parçada söze ilişkin iki benzetmeyi gösterip bunların yazarın düşüncesini nasıl desteklediğini açıklayınız.

b) “Pek çoğunun hamur kaldığını düşünüyorum.” cümlesinde yazarın eleştirdiği durum nedir?

c) Son cümledeki düşünceye katılıp katılmadığınızı günlük hayattan bir örnekle tartışınız.

Aynı konuda yazılmış iki kısa metni okuyunuz.

Metin 1

Yağmur, camda ince bir hatıra,

Damla damla iner adın bana.

Metin 2

Yağmur yağınca pencereye yaklaşmak âdetimdir. İnsan neden yağmurda geçmişini hatırlar, bilmiyorum. Belki de yağmur, şehrin gürültüsünü bastırıp içimizdeki sesi duyulur kıldığı için. Siz de denemelisiniz; bazen bir pencere, bir albümden çok şey anlatır.

a) İki metnin ortak konusunu ve yağmurun ikisinde çağrıştırdığı ortak düşünceyi yazınız.

b) Metinleri söyleyiş bakımından karşılaştırınız: Hangisi duyguyu imgeyle sezdiriyor, hangisi düşünceyi açıklayarak aktarıyor? Birer kanıt gösteriniz.

c) “Damla damla iner adın bana.” dizesinde “damla damla” ikilemesinin anlama katkısını açıklayınız.

Aşağıdaki dörtlüğü okuyunuz.

Kapının önünde ihtiyar çınar,

Gölgesini serer yorgun yollara.

Her yaprağı mektup gibi sararır,

Rüzgâr okur, götürür uzaklara.

a) Dörtlükte hissettirilen baskın duyguyu iki sözcük veya imgeye dayanarak açıklayınız.

b) Dörtlükten bir benzetme ve bir kişileştirme örneği göstererek bunların anlama katkısını yazınız.

c) “Rüzgâr okur, götürür uzaklara.” dizesini kendi sözcüklerinizle yorumlayınız.

Aşağıdaki dörtlüğü okuyunuz.

Sabah erken uyandı mahallem,

Fırından sıcak bir koku yükseldi.

Çocuk sesleri dizildi pencereme,

Bir gün daha kapımızı çalıp geldi.

a) Dörtlükte hangi duyulara seslenildiğini birer dize göstererek belirleyiniz.

b) Şairin mahalleye ve sabaha bakışını gösteren duyguyu yazınız. Bu duyguyu hangi ayrıntıların oluşturduğunu açıklayınız.

c) “Çocuk sesleri dizildi pencereme” dizesinde sözcüklerin gerçek anlamından nasıl uzaklaşıldığını ve bunun nasıl bir etki yarattığını yazınız.

Bir öğrenci, okuduğu bir şiirden yola çıkarak aşağıdaki betimleme paragrafını yazmıştır.

Yaz akşamında Ege denizi kıyısında yürüyorduk. Deniz'in üzerinde turuncu bir ışık titriyordu, rüzgarda saçlarımızı dağıtıyordu. Uzaktaki kayıklarda yavaş yavaş kıyıya dönüyordu. Annem bu manzarayı hiç bir zaman unutmayacağını söyledi. Ne kadar güzel bir akşam değilmi

a) Paragraftaki yazım ve noktalama yanlışlarından altısını bulup doğrusunu yazınız ve her birinin kuralını kısaca belirtiniz.

b) Paragrafın sonuna, yazım ve noktalama kurallarına uygun, içinde benzetme bulunan bir betimleme cümlesi ekleyiniz.