9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Senaryo 3 Soruları ve Cevapları

Bir öğrenci şu görüşü savunuyor: “Kimya sadece laboratuvarlarda olan bir şeydir. Kimyasal madde dediğimiz her şey de zararlıdır; onlardan tamamen uzak durmalıyız.”

Aşağıdaki bilgiler veriliyor:

a) Tablodaki bilgileri kullanarak kimyanın günlük hayata katkısına ilişkin iki bilimsel çıkarım yazınız.

b) Öğrencinin “kimyasal her şey zararlıdır” görüşünü su (H₂O) ve sofra tuzu (NaCl) örnekleriyle değerlendiriniz.

c) Bir kimyasal maddenin yararlı ya da zararlı olmasını belirleyen iki etkeni yazınız.

Havalandırması zayıf küçük bir banyoda çalışan bir temizlik görevlisi, daha iyi temizlemek düşüncesiyle çamaşır suyu ile tuz ruhunu aynı kovada karıştırıyor. Kısa süre sonra keskin kokulu bir gaz oluşuyor; görevlinin gözleri yanıyor ve öksürmeye başlıyor.

a) Bu olaydaki problemin nedenini kimyasal açıdan açıklayınız.

b) Görevlinin o anda yapması gereken iki doğru davranışı yazınız.

c) Benzer bir kazanın yaşanmaması için kuruma önereceğiniz üç önlemi gerekçeleriyle yazınız.

Thomson modeline göre atom, pozitif yükün her yere dağıldığı ve elektronların içine gömülü olduğu bir küredir. Rutherford, ince altın levhaya pozitif yüklü alfa tanecikleri gönderdiği deneyde şu sonuçları elde etmiştir:

a) Thomson modeli doğru olsaydı deneyde nasıl bir sonuç beklenirdi?

b) Tablodaki her sonuçtan atomun yapısına ilişkin ne çıkarılabilir? En az iki çıkarım yazınız.

c) Bu gelişme, bilimsel bilginin değişebilirliği hakkında ne göstermektedir? Açıklayınız.

Dalton atom teorisinin iki varsayımı ve sonradan elde edilen iki bulgu aşağıda verilmiştir.

a) Her bulgunun ilgili varsayımı nasıl değiştirdiğini açıklayınız.

b) Bir öğrenci “Sonradan değiştiğine göre Dalton'un çalışması bilime hiçbir katkı yapmamıştır.” diyor. Bu görüşü değerlendiriniz.

c) Bu örneklerden hareketle “bir teori” ile “yeni kanıt” arasındaki ilişkiyi bir genellemeyle yazınız.

Çok elektronlu atomlarda orbitallerin elektron alma sırasındaki bağıl enerjileri n + ℓ değerinden tahmin edilebilir. Burada n baş kuantum sayısıdır; ℓ değeri s için 0, p için 1, d için 2, f için 3'tür. n + ℓ değeri küçük olan orbitalin enerjisi daha düşüktür; n + ℓ değerleri eşitse n değeri küçük olanın enerjisi daha düşüktür.

a) Tablodaki orbitalleri bağıl enerjisi artacak biçimde sıralayınız.

b) 5s ve 4d orbitallerinden hangisinin bağıl enerjisinin daha düşük olacağını hesaplayarak tahmin ediniz.

c) “Baş kuantum sayısı büyük olan orbitalin enerjisi her zaman daha yüksektir.” görüşünü tablodaki verilerle değerlendiriniz.

Çok elektronlu atomlar için hazırlanan bir enerji diyagramında orbitaller, enerjisi artan basamaklara şöyle yerleştirilmiştir:

a) Tablodan yararlanarak aynı baş kuantum sayısına sahip s, p ve d orbitallerinin bağıl enerjileri arasındaki sıralama için bir genelleme yazınız.

b) 2p'nin üç orbitalinin neden tek basamakta gösterildiğini açıklayınız.

c) Tablodaki “3p’den sonra 4s”, “4p’den sonra 5s” örüntüsüne dayanarak 11. ve 12. basamaktaki orbitalleri tahmin ediniz. Tahmininizin gerekçesini yazınız.